Wprowadzenie euro nastąpiło na mocy postanowień Traktatu z Maastricht o utworzeniu Unii Gospodarczej i Walutowej. Sam proces wprowadzania europejskiego pieniądza i tworzenia unii miał odbywać się w trzech etapach. Etap pierwszy obejmował utworzenie wspólnego obszaru finansowego, współpracę banków centralnych i ujednolicenie polityki gospodarczej państw członkowskich.
W tym pierwszym etapie faktycznie ustalono listę państw, zakwalifikowanych do Unii Gospodarczej i Walutowej. Drugi etap przewidywał powstanie Europejskiego Banku Centralnego i kiedy bank ten powstał, zostały ustalone również wzajemne kursy walut państw członkowskich. W ramach drugiego etapu tworzenia unii, nadano prawa Komisji Europejskiej, która nadzoruje sytuację krajów członkowskich w zakresie ich budżetów i długu publicznego. Do unii walutowej mogą wejść tylko te państwa, które spełniają kryterium zbieżności (inaczej konwergencji).
Kryteria te obejmują wymagania gospodarcze, dotyczące m.in.: stabilności cen, rygoru budżetowego, długu publicznego, stabilności walut i wysokości oprocentowania. W drugim etapie tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej wprowadzono euro do transakcji bezgotówkowych przy jednoczesnym funkcjonowaniu walut narodowych.
Dopiero w trzecim etapie wprowadzono euro do obiegu gotówkowego. Od 1 lipca 2002 r. w dwunastu krajach, będących członkami UGiW, waluty narodowe przestały być środkiem płatniczym. Wspólna jednostka walutowa m.in. eliminuje koszty związane z koniecznością wymiany walut narodowych oraz likwiduje niestabilność kursów tych słabszych walut. Ponadto gwarantuje przejrzystość cen (możliwe jest teraz porównanie cen w krajach członkowskich); umożliwia powiększenie i ujednolicenie rynku finansowego. Wprowadza pewne uproszczenia w działalności gospodarczej (zwłaszcza w księgowości), a przeciętnemu obywatelowi niewątpliwie ułatwia podróżowanie. Jest przede wszystkim jednak euro tym czynnikiem, który integruje Europę i sprawia, że staje się ona obok USA potęgą gospodarczą.